Araştırmalara nazaran birden fazla kişi dişini gerçek fırçalamıyor: Hangi macun ve fırça kullanılmalı?

Martha Henriques

BBC Future

Getty Images

Doğru biçimde fırçalama yoluyla dişlerimizi ve diş etlerimizi müdafaanın yanı sıra birçok kronik hastalıktan da sakınabiliriz. Ancak araştırmalar pek çok kişinin bu işi gerçek yapmadığını gösteriyor.

İngiltere’deki Birmingham Üniversitesi’nden Josefine Hirschfield, “Çoğu kişi dişlerden temizlenmesi gereken şeyin yemek kalıntıları olduğunu düşünüyor. Bu kısmen yanlışsız. Asıl değerli olan dişlerdeki bakterileri temizlemek” diyor.

Bu bakteriler ve mikroorganizmalar ağızda yaşar ve diş plağı olarak bilinen yapışkan bir katman oluşturur. Bu plak içinde 700 farklı bakterinin yanı sıra çeşitli mantar ve virüsler bulunur. Bu çeşitlilik bakımından ağız, bağırsaklardan sonra ikinci sırada gelir.

Bu tabakanın temizlenmesi için ağzı çalkalamak yetmez, fırçalama yoluyla giderilmesi gerekir.

Diş plağını temizlerken en değerli kısım dişlerin dişetiyle birleştiği çizgidir. Mikroplar buralardan dişeti dokusuna işleyip inflamasyona ve sonunda diş eti çekilmesine (periyodontit) yol açar.

Hirschfeld bu nedenle, diş fırçalarken asıl olarak diş etlerini amaç almak gerektiğini, bunu yaparken dişlerin de zati temizlendiğini söylüyor.

DİŞ ETLERİ EN ÂLÂ NASIL TEMİZLENİR?

Diş plağını temizlemenin en tesirli yollarından biri “modifiye Bass tekniği” denen usuldür.

Bu teknikte diş fırçası, kılları dişin uzun eksenine 45 derecelik açı yapacak biçimde güya diş eti kenarına yerleştirilir. Fırçaya kısa aralıklarla titreşim hareketi yaptırılırken, kıllar diş eti oluğu içine ittirilir ve fırçanın kılları kaldırılmadan ileri geri hareketler yaptırılır. Bu süreci, bütün dişleri kapsayacak formda iki dakika boyunca yapmak gerekir.

Ancak bu süreçleri yaparken diş etine ne kadar basınç uygulandığı da kıymetlidir. Yanlışsız basınç ölçüsü hala tartışmalı olsa da çok basıncın, bilhassa sert uçlu fırçalarla diş etine ve diş minesine ziyan verdiği biliniyor.

Fones usulünde diş fırçası dişe 90 derecelik açıyla tutulur ve dairesel hareketlerle dişler ve diş eti temizlenir.

Uzmanlar günde iki defa ikişer dakika diş fırçalama öneriyor.

Diş yahut diş eti sorunu olanların ise bu süreci daha uzun müddette tamamlaması gerekiyor.

Tavsiye edilen fırçalama sıklığının üzerine çıkmanın pek yararı olmadığı, hatta kimi durumlarda diş eti ve diş minesinde aşınmaya yol açabileceği belirtiliyor.

Ancak diş teli takanlar üzere özel durumu olanların her yemekten sonra dişlerini temizlemesi gerekiyor.

Getty Images

KAHVALTIDAN EVVEL Mİ SONRA MI?

Diş macunu üreticileri ve diş kliniklerinin birçok, kahvaltıdan evvel diş fırçalanmasını tavsiye ediyor.

Ancak bu da tartışmalı bir mevzu.

Hirschfeld, “Kesin bir teklif yok. Fakat birçok diş tabibi, yalnızca plağı değil yemek kalıntılarını da temizleyeceği için kahvaltı sonrası fırçalamayı önerecektir” diyor.

Ancak Amerikan Diş Tabipleri Derneği, yemekten sonra diş fırçalamak için bir saat beklenmesi gerektiğini söylüyor. Çünkü yiyeceklerdeki asitler ve mikropların karbonhidrat sindirirken ürettikleri salgılar dişleri hassas hale getiriyor.

Asitler diş minesini bir müddetliğine yumuşatıyor ve minenin kıymetli bileşenlerinden kalsiyum ve fosfatı zayıflatıyor. Fakat tükürükteki minerallerle bunlar birkaç saat içinde yenileniyor.

Hirschfeld, “Bu kendi kendine tamir sürecini beklemezseniz, minenin aşınmış yüzeyi, fırçalama yoluyla daha da aşınacaktır” diyor.

Yemekten evvel mi sonra mı tartışması aslında akşam yemeğinde değer taşıyor. Bu mevzudaki tavsiye ise net: Yatmadan evvel dişlerinizi fırçalayın.

Tükürük ağızdaki doğal esirgeyicidir. Uyku esnasında tükürük üretimi azaldığından, yatmadan evvel ağızdaki tüm plağın temizlenmesi kıymetlidir.

DİŞLERİ NEYLE TEMİZLEMELİ?

Hirschfeld, piyasadaki kimi diş macunları ve sert diş fırçalarının dişleri aşındırdığını söylüyor. Bilhassa “beyazlatıcı” diye satılan diş macunları yavaş yavaş diş minesini aşındırır ve sıcağa ve soğuğa karşı hassaslaşmanın yanı sıra çürüklere kapı ortalar.  

Yetişkinler için orta sertlikteki fırçalar ve aşındırıcı parçacıklar içermeyen diş macunları en uygunudur. Küçük başlı fırçalar ağzın her köşesine rahat erişim sağlar. Fırça kılları yıpranmaya başladığında diş fırçasını değiştirmek gerekir.

Afrika, Orta Doğu ve Güney Asya’da yaygın kullanılan misvak da plağı temizleme ve çürüğü önlemede tesirlidir. Lakin hakikat kullanılmadığı durumda diş etini aşındırır.

Elektrikli diş fırçalarıyla yapılan araştırmalar, evvel bunların olağan fırçalardan çok farkı olmadığını gösterirken, daha sonra araştırma sonuçlarının incelenmesinde, bunların diş plağını temizlemede biraz daha tesirli olabileceği sonucuna varıldı.

Hirschfeld, olağan diş fırçasının yanlışsız kullanılması halinde birebir sonucun bunlarla da elde edilebileceğini belirtiyor.

DİŞ İPİ KULLANMALI MI?

Dişlerin yüzeyinde oluşan plaklar dişler ortasında da geçerlidir ve bu yüzeylerin de temizlenmesi gerekir. Bunu yapmak için diş ipinin yanı sıra diş ortası fırçası da kullanılabilir.

Diş ortası temizleme genel nüfus içinde çok yaygın değil. Lakin uzmanlar günde bir sefer dişleri bu formda temizlemenin faydalı olduğunu belirtiyor.

Araştırmalar, diş ipi kullanımı ile dişlerin diş eti iltihabına karşı tek başına fırçalamadan daha güzel korunduğunu gösteriyor. Diş eti iltihabı tedavi edilmediğinde diş eti çekilmesine (periyodontit) yol açabiliyor. Lakin diş ipinin plağı azalttığına dair fazla data yok. Uzmanlar bu husustaki araştırmaların zorluğunu münasebet gösteriyor.

Getty Images

HANGİ DİŞ MACUNU?

Piyasada satılan diş macunları, çürük önleyiciden hassasiyet gidericiye ve beyazlatıcıya kadar birçok niteleme taşıyor.

Hirschfeld, ucuz diş macunlarının içindekiler listesine baktığında onlarla ilgili hiçbir sorun görmediğini belirtiyor.

Bu listede dikkat edilmesi gereken en değerli şey florür.

Florürün diş minesini müdafaası için yetişinler için en az 1350 ppm, çocuklar içinse 1000 ppm seviyesinde olması gerekir.

Diş minesi insan bedenindeki en sert ve tabiatta da en sıkıntı bulunan unsur. Hirschfeld, “Neredeyse elmas gibi” diyor.

Diş minesi hidroksiapatit (bir tıp kalsiyum fosfat) mineralinden oluşuyor.

Ancak dayanıklılığına karşın diş minesi asitte çarçabuk çözülebiliyor. Diş plağındaki mikroplar da dişer ortasındaki yemek kalıntılarından elde ettikleri şeker ve karbonhidratları sindirirken laktik asit salgılıyor. Laktik asit diş minesini aşındırarak mikropların dişin iç yapısında nüfuz etmesine ve çürük oluşmasına yol açıyor.

Tükürükteki birtakım bileşimler, aşınan minerallerin kısmen yenilenmesini sağlıyor.

Diş macunundaki florür diş minesini koruyacağından, dişleri fırçaladıktan sonra macunu tükürmek lakin ağzı su ile çalkalamamak daha fazla florür kalmasını ve daha uzun periyodik muhafaza sağlar.

Ancak diş macunlarına son yıllarda eklenen birtakım materyaller konusunda daha temkinli olmak gerekir.

Örneğin binlerce yıl boyunca dişleri temizlemede kullanılan kömürün beyazlatıcı yahut antibakteriyel tesirine dair bir bilgi bulunmuyor. Ayrıyeten diş aşınmasına ve öbür problemlere yol açabilir.

Kömür içeren diş macunlarında florür bulunmadığından çürümeye karşı dişleri  müdafaada daha az tesirli olduğu söylenebilir.

Karbonatlı diş macunları ise tartışmalı değil. Bir araştırmada bunların plağı daha güzel temizlediği ve diş eti iltihabından kaynaklı kanamaları azalttığı sonucuna varıldı. Lakin bu hususta daha fazla araştırma gerekiyor.  

GARGARA YAPMALI MI?

Dişlerdeki plağın temizlenmesinde özel gargara sularıyla ağzı çalkalamak fırçalama kadar tesirli değil.

Uzmanlar, diş fırçalamanın yerini almadan, ancak ona ek olacak biçimde gargara ile biraz daha fazla plak temizlemenin mümkün olduğunu söylüyor.

Ayrıca gargaranın diş eti iltihabına karşı da tesirli olduğu, ama  bunun için en az 100 ppm flroür içermesi gerektiği belirtiliyor.

Diş fırçalama, diş ipi yahut diş ortası fırça ve gargara kullanmak uzun ve zahmetli işlermiş üzere görünse de diş sıhhatini müdafaa ve yalnızca nefes kokusu, diş sararması ve çürükten kaçınma bakımından değil, tip iki diyabet, kalp ve damar hastalıkları ve bilişsel gerilemeden korunmak için de değer taşıyor.

Related Posts

Türkiye’de kaç olay var? Maymun çiçeği riski büyüyor!

Maymun çiçeği virüsü süratle yayılmaya devam ederken Avrupa ülkeleri kırmızı alarm durumuna geçti. ABD, İngiltere, Kanada ve son olarak da …

Dünyanın yeni kâbusu: Marburg

Enfekte bireylerde yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı, halsizlik, kusma üzere tesirler birdenbire ortaya çıkıyor ve birçok hastada 7 gün içinde …

Türk Tabipleri Birliği açıkladı: Haziran’da 229 doktor yurtdışı için evrak aldı

Son olarak Konya Kent Hastanesi’nde kardiyoloji uzmanı Ekrem Karakaya tabancayla başından vurularak öldürüldü. Saldırgan birebir tabancayla …

Hasta yakınları evvel hemşireye sonra güvenlik görevlisine saldırdı

İZMİR – Ege Üniversitesi Hastanesi’nde hasta yakınları evvel hemşireye daha sonra kendilerini dışarı çıkaran görevlilere saldırdı. Atak nedeniyle …

Spontane İnsan Yanması nedir? İnsanın içinin yanması nedir, nasıl olur, neler olur? Kendiliğinden yanma fenomeni gerçek mi?

Spontane İnsan Yanması nedir, sorusunun yanıtı merak edilen konular arasında yer alıyor. Kendiliğinden insan yanmasının tanımları, 19. yüzyılda …

Sanatın nabzı kültür yolunda atacak

“Beyoğlu Kültür Yolu” ve “Başkent Kültür Yolu” 28 Mayıs’ta başlıyor. İki kentte 16 günde yaklaşık 2 bin aktiflikte 6 binden fazla sanatçı …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.